Przezroczyste zęby i erozja szkliwa – jak zatrzymać utratę minerałów i chronić uśmiech?

Czym jest kwasowa erozja szkliwa?

Kwasowa erozja szkliwa to przewlekła utrata twardych tkanek zęba wywołana działaniem kwasów pochodzenia niebakteryjnego. Oznacza to, że kwasy obecne w pożywieniu, napojach lub treści żołądkowej rozpuszczają minerały budujące szkliwo. 

Szkliwo to najtwardsza, ale pozbawiona żywych komórek tkanka w organizmie. Gdy dochodzi do rozpuszczenia jej zewnętrznej warstwy, organizm nie potrafi jej odbudować – erozja jest procesem nieodwracalnym. Można natomiast wspierać jej remineralizację – wbudowywanie minerałów w osłabioną strukturę zęba.

Dlaczego zęby robią się przezroczyste? Objawy erozji szkliwa

Zęby stają się przezroczyste, gdy szkliwo jest cienkie i gdy przeziera przez nie zębina. We wczesnym stadium objawy erozji szkliwa bywają ledwie zauważalne – powierzchnia zębów robi się wygładzona, a na krawędziach siecznych pojawiają się drobne szczelinki.

W miarę postępu erozji:

• zęby mogą przybierać żółtawy odcień – to skutek uwidocznienia zębiny pod coraz cieńszym szkliwem;
• w okolicy przyszyjkowej pojawiają się ubytki i bruzdy;
• pojawia się nadwrażliwość zębów na bodźce termiczne (zimne i gorące lub ciepłe pokarmy) i chemiczne (np. kwaśne soki owocowe). Odsłonięcie zębiny oznacza, że bodźce te docierają do kanalików prowadzących do miazgi, wywołując dolegliwości bólowe.

Lokalizacja zmian powstałych na skutek erozji zależy od źródła kwasów. Gdy powodem kwasowej erozji szkliwa jest dieta, zmiany pojawiają się na powierzchniach wargowych zębów przednich. Przy działaniu kwasów wewnątrzpochodnych erozja występuje na podniebiennej powierzchni górnych siekaczy oraz językowej powierzchni zębów bocznych i powierzchniach policzkowych.

Kwasy zewnątrzpochodne z diety

Częste spożywanie kwaśnych pokarmów i napojów prowadzi do demineralizacji szkliwa. Ich potencjał erozyjny zależy od kwaśnego pH, rodzaju związków chemicznych i zawartości wapnia. Kwasy zewnątrzpochodne są dostarczane wraz z dietą w postaci:

• napojów gazowanych – zawierają one m.in. kwas fosforowy o silnym działaniu erozyjnym;
• soków owocowych, a zwłaszcza soków cytrusowych – mają one kwaśny odczyn i negatywnie wpływają na stan zębów;
• napojów energetycznych – mają niskie pH i dużą zawartością cukru, dlatego sprzyjają erozji i próchnicy;
• owoce cytrusowe – cytryny, cytrusy i czereśnie spożywane w dużych ilościach mogą prowadzić do utraty szkliwa;
• białego wina, octu winnego i sosów typu winegret – to źródła kwasów o niskim pH.

Także długotrwale przyjmowane lekarstwa o kwaśnym pH mogą sprzyjać erozji – są to m.in. preparaty z witaminą C, aspiryna czy niektóre leki wziewne stosowane w astmie.

Kwasy wewnątrzpochodne

Wewnątrzpochodną przyczyną erozji jest ekspozycja zębów na kwasy żołądkowe. Refluks żołądkowo-przełykowy powoduje cofanie się kwaśnej treści żołądka do jamy ustnej. Choroba refluksowa przełyku to jeden z najważniejszych wewnętrznych czynników ryzyka – kwas solny obecny w żołądku o pH ok. 1-2,5 szybko rozpuszcza szkliwo.

Podobny mechanizm występuje przy częstych wymiotach. Bulimia, anoreksja i inne choroby psychiczne mogą prowadzić do samoindukowanych wymiotów, których efektem jest znaczna utraty twardych tkanek zębów. Cukrzyca i nudności ciążowe również mogą nasilać działanie kwasów żołądkowych w obrębie jamy ustnej.

Jak naprawić szkliwo i zapobiegać dalszej erozji?

Choć erozja jest procesem nieodwracalnym, jej profilaktyka i leczenie pozwalają zatrzymać jej postęp. Podstawą przeciwdziałania rozpuszczaniu, niszczeniu szkliwa jest zmiana diety, prawidłowa higiena jamy ustnej i stosowanie past wspierających remineralizację ochronnej tkanki zęba. Co zrobić, aby wesprzeć kondycję szkliwa i chronić je przed dalszą erozją?

• Ogranicz spożycie kwaśnych produktów i napojów. Jeśli już po nie sięgasz, pamiętaj, że lepiej pić je przez słomkę. Po spożyciu kwaśnych pokarmów przepłucz usta wodą. Ich szczotkowanie odłóż na ok. 30 minut po jedzeniu takich produktów. Dlaczego? Ponieważ ślina potrzebuje czasu, by zneutralizować kwasy przed myciem zębów.
• Zamiast napojów gazowanych sięgaj po wodę. Wprowadź do diety produkty bogate w wapń – sery, jogurty.
• Sięgaj po pasty do zębów o niskim współczynniku ścieralności (RDA) oraz z fluorem, który wspiera remineralizację szkliwa. Warto unikać past wybielających, które często charakteryzują się wyższym współczynnikiem ścieralności (RDA), a tym samym wyższą ścieralnością i mogą dodatkowo osłabiać szkliwo. W przypadku osłabionego szkliwa warto wybierać pasty zawierające aminofluorki, czyli organiczne formy fluoru. Zadbaj o delikatne szczotkowanie całego uzębienia szczoteczką o miękkim włosiu. Jest to ważne, gdyż ścieranie osłabionego szkliwa prowadzi do jego uszkodzenia mechanicznego.

Natomiast gdy zęby są nadwrażliwe z powodu uszkodzenia szkliwa, możesz sięgnąć po pastę Elgydium SensiProtect z Fluorinolem®, czyli aminofluorkiem II. generacji. To produkt w formie żelu dla zębów wrażliwych, który chroni szkliwo, wspomaga jego remineralizację i szybko łagodzi nadwrażliwość zębów. Uzupełnieniem codziennej rutyny higienizacyjnej może być używanie płynu do płukania jamy ustnej Eludril Sensitive. Zawiera równieżFluorinol® – związek wspierający remineralizację i profilaktykę erozji szkliwa zębów.

Jak wygląda leczenie kwasowej erozji szkliwa w gabinecie stomatologicznym?

Dentysta może zastosować preparaty z fluorem czy cytrynianem sodu. Przy powstałych ubytkach leczenie erozji szkliwa polega na jego odbudowie kompozytem. Nieleczone ubytki mogą doprowadzić do stanu zapalnego miazgi, a nawet ekstrakcji zęba. Dlatego tak ważne są regularne wizyty kontrolne w gabinecie stomatologicznym, podczas których można wykryć pierwsze oznaki erozji szkliwa.