Cariës

De incidentie van cariës daalt al tientallen jaren gestaag ⁽¹⁾en bereikte in 2006 in Frankrijk een recorddieptepunt van 1,23 cariës per 12-jarige. Maar het land ligt nog steeds achter op andere Europese landen, waar kinderen op dezelfde leeftijd minder dan één tand met cariës hebben. De preventie en vroegtijdige behandeling van cariës blijven daarom ook vandaag nog een uitdaging voor de volksgezondheid. Dit komt omdat het cariësproces kan leiden tot ernstige complicaties voor het lichaam. In de oorlog tegen gaatjes is het belangrijk uw vijand goed te kennen om hem beter te kunnen bestrijden. Als u de symptomen van cariës zo vroeg mogelijk herkent, kunt u pijn voorkomen en verlies van tanden beperken. Toch is het beter om ze te voorkomen, vooral omdat u daarvoor alleen maar een nieuwe gewoontes moet aannemen!

Wat zijn de symptomen van tandbederf?

Het probleem met tandcariës is dat het zich " geruisloos " ontwikkelt, om medische terminologie te gebruiken. Dit betekent dat er bij het begin van de aantasting weken- of zelfs maandenlang geen symptomen zijn. Dan verschijnen geleidelijk de tekenen van het cariësproces, die na verloop van tijd sterker en pijnlijker worden: 

• een vlek is nauwelijks zichtbaar op het glazuur, waar het gedemineraliseerd is door bacteriën. Alleen een tandarts kan het in dit stadium opsporen.
• dan wordt pijn gevoeld wanneer uw tand wordt blootgesteld aan warmte, koude, suiker of zuur.
• dan wordt de pijn intens, bonzend, ononderbroken: dit is wat men in de omgangstaal tandpijn noemt. De pijn breidt zich uit van de aangetaste tand naar het hele gezichtsgebied errond.
• uiteindelijk ontstaat er een abces dat zich tot een cyste kan ontwikkelen als de tand niet snel wordt behandeld. Een gaatje kan zelfs complicaties hebben in de rest van het lichaam, omdat bacteriën zich verspreiden via de apex (het uiteinde van de wortel met een gat erin, waar bloedvaten en zenuwen doorheen lopen). Dit is een tandheelkundig noodgeval.

Wat veroorzaakt tandbederf?

De bacteriën in de tandplak zetten suikers uit de voeding om in melkzuur. Deze verzuring veroorzaakt een daling van de pH van de mondholte, wat op haar beurt leidt tot demineralisatie van het tandglazuur. Naarmate het glazuur zijn stevigheid en taaiheid verliest, kunnen de bacteriën zich geleidelijk in de tand ingraven, door het glazuur heen, vervolgens door het tandbeen, en ten slotte door de pulpa. Bepaalde factoren verhogen het risico op het ontstaan van cariës: 

• leeftijd: kinderen jonger dan 3 jaar die uit een flesje blijven drinken, kinderen die moeite hebben met goed poetsen, of ouderen met terugtrekkend tandvlees (waardoor het tandbeen bloot komt te liggen) of versleten glazuur lopen een groter risico gaatjes te krijgen.
• het dragen van orthodontische hulpmiddelen, die soms het doeltreffende tandenpoetsen bemoeilijken. Adolescenten staan dus in de frontlinie.
• het nemen van bepaalde geneesmiddelen, meer bepaald antidepressiva, die de productie van speeksel verminderen, wat essentieel is voor het reguleren van de pH-waarde van de mond.
• systemische aandoeningen (of persoonlijke bouw): sommige mensen zijn gevoeliger voor gaatjes dan anderen, omdat hun glazuur dunner en minder goed gemineraliseerd is, en daardoor minder bestand tegen de zuren in bacteriële tandplak. Anderen hebben tanden die scheef staan, met een meer uitgesproken reliëf, en voedselresten nestelen zich er gemakkelijker in.
• maatschappelijke omstandigheden: voor mensen met een laag inkomen is het minder gemakkelijk om hun tanden en tandvlees te verzorgen; sommige gehandicapten zijn niet in staat om zelfstandig hun tanden goed te poetsen.

Bronnen:
(1) L’état de santé de la population en France - Suivi des objectifs annexés à la loi de santé publique - Rapport 2011, https://drees.solidarites-sante.gouv.fr/IMG/pdf/esp2011_78_affec_buccodentaires_obj91.pdf