Gingivitis: symptomen, oorzaken en behandelingen

Wat is gingivitis?

Gingivitis is een ontstekingsziekte van infectieuze oorsprong, gelokaliseerd op het tandvlees. In de meeste gevallen wordt gingivitis veroorzaakt door de ophoping van tandplak op de tanden en onder het tandvlees. 
Wist u dat? Bacteriën zijn van nature aanwezig in onze mond. Zonder het te weten, herbergt u ongeveer 10.000 soorten bacteriën in uw mond. En ze zijn met veel: onderzoekers schatten dat er 50 miljard bacteriën in onze mond schuilen. Bacteriën zijn meestal onschadelijk voor het menselijk lichaam en essentieel voor onze gezondheid. Zo helpen sommige bacteriën in onze mond bij het verteren van voedsel, terwijl andere ons beschermen tegen ziekteverwekkers. Deze symbiose is gunstig voor iedereen: de bacteriën helpen ons gezond te blijven, en wij bieden hun een habitat. Maar zoals vaak het geval is, het betere is de vijand van het goede: wanneer bacteriën zich vermenigvuldigen en beginnen te woekeren, raakt het natuurlijke evenwicht verstoord en ontstaan er ontstekingsziekten, waaronder gingivitis.

Wat zijn de symptomen van gingivitis?

De meest voorkomende symptomen van gingivitis zijn:

• Bloedend tandvlees, dat ook erg rood is, terwijl normaal tandvlees roze is.
• Een zwelling van het tandvlees, dat glad wordt. Gezond tandvlees daarentegen ziet er korrelig uit, als de schil van een sinaasappel.
• Slechte adem (halitose).

Het herkennen van de symptomen van gingivitis en deze zo snel mogelijk behandelen is essentieel om te voorkomen dat het zich ontwikkelt tot parodontitis. Gingivitis kan genezen worden zonder sporen na te laten. Anderzijds laat parodontitis onomkeerbare sporen na, die een mooie glimlach kunnen veranderen. Het is dus belangrijk om regelmatig naar uw tandarts te gaan, als en wanneer dat nodig is, en om uw tanden doeltreffend te poetsen zodat tandplak in alle hoeken en gaten wordt opgespoord.

Wat zijn de risicofactoren voor gingivitis?

Bepaalde factoren verhogen het risico op gingivitis:

• Roken: roken verzwakt de afweer van het lichaam, vertraagt de genezing van het tandvlees en verhoogt het risico op gingivitis.
• Alcoholgebruik: alcohol brengt de flora uit evenwicht en irriteert het tandvlees.
• Stress: een sterfgeval, scheiding, professionele of persoonlijke problemen verminderen de weerstand van het immuunsysteem, waardoor de groei van bacteriën wordt aangemoedigd en ontstekingen toenemen.
• Overmatige consumptie van bepaalde voeding: gesuikerde voeding, maar ook voeding die microlesies veroorzaken op het oppervlak van het tandvlees (zoals chips of bepaalde snacks).
• Hormonale stoornissen : zwangerschap of menopauze veroorzaken hormonale veranderingen, die het tandvleesweefsel veranderen. De puberteit en bepaalde periodes van de menstruatiecyclus kunnen ook een rol spelen bij de ontwikkeling van gingivitis. Dat geldt ook voor sommige voorbehoedsmiddelen, die de hormonale afscheiding uit balans brengen.
• Diabetes : mensen met diabetes moeten aandacht besteden aan hun tandvlees, en aan hun mondgezondheid in het algemeen. Diabetes verhoogt het risico op het ontwikkelen van gingivitis en vervolgens parodontitis. En tegelijkertijd heeft parodontitis een invloed op de bloedsuikerspiegel.
• Het gebruik van bepaalde geneesmiddelen : anticoagulantia, immunosuppressiva (voorgeschreven in geval van een auto-immuunziekte), geneesmiddelen voor chemotherapie of anxiolytica wijzigen het tandvleesweefsel en verhogen het risico op gingivitis.
• Leeftijd: weefselveroudering (of senescentie) heeft ook invloed op het tandvleesweefsel.
• Slecht geplaatste tandprothesen: onjuist geplaatste prothesen creëren zones die moeilijk te poetsen zijn, waar bacteriën zich kunnen ontwikkelen en tot tandvleesontsteking kunnen leiden. Raadpleeg uw tandarts regelmatig om er zeker van te zijn dat de prothese goed past en dit geen irritatie aan het mondweefsel veroorzaakt.
• Orthodontische behandeling: een beugel kan het moeilijker maken om de tanden te poetsen, wat de opbouw van tandplak en tandsteen bevordert.

Wat veroorzaakt gingivitis?

• De meeste gevallen van gingivitis zijn het gevolg van tandplak en tandsteen, zowel op de tanden als onder het tandvlees. Anaërobe bacteriën (die geen zuurstof nodig hebben om te groeien) gebruiken de glucose in tandplak en tandsteen om zich te vermenigvuldigen. Onder de tandsteen woekeren bacteriën die het tandvleesweefsel aantasten en ontstekingen veroorzaken.

In zeldzamere gevallen houden sommige vormen van gingivitis geen verband met overmatige tandplak en/of tandsteen. Zij worden veroorzaakt door genetische ziekte, virale infectie, ontstekings- of auto-immuunziekte, reactieve processen, neoplasma's, endocriene, voedings- of stofwisselingsziekten, traumatische letsels, of gingivale pigmentaties.

Een bezoek aan uw tandarts om de oorzaak van gingivitis vast te stellen, kan helpen bij de diagnose van bepaalde ziektes wanneer mondhygiëne niet de oorzaak is.

Hoe wordt gingivitis gediagnosticeerd?

Gingivitis wordt voornamelijk gediagnosticeerd door een klinisch onderzoek door een stomatoloog.

1. Medische voorgeschiedenis. De tandarts begint met vragen stellen over de dagelijkse mondhygiëne, leefgewoonten en medische voorgeschiedenis van de patiënt om eventuele risicofactoren te identificeren.
2. Visueel onderzoek. De tandarts onderzoekt het tandvlees op roodheid, zwelling en bloeding. Gezond tandvlees is stevig en koraalroze van kleur, terwijl ontstoken tandvlees rood en gevoelig kan lijken.
3. Beoordeling van mondhygiëne. De tandarts beoordeelt de ophoping van tandplak en tandsteen, die belangrijke factoren zijn voor gingivitis.
4. De diepte van parodontale pockets meten. Indien nodig gebruikt de tandarts een parodontale sonde, een fijn instrument met schaalverdeling, om de diepte van de ruimtes tussen het tandvlees en de tanden te meten.
5. Röntgenfoto's. Röntgenfoto's kunnen nodig zijn om te controleren op botverlies rond de tanden.  Dit helpt om gingivitis te onderscheiden van meer gevorderde parodontitis. Ze kunnen ook worden gebruikt om de aanwezigheid van tandsteen onder het tandvlees op te sporen.

De kaakchirurg kan niet alleen gingivitis diagnosticeren, maar ook de meest geschikte behandeling plannen om gezond tandvlees te helpen herstellen.

Wie moet u raadplegen als u een tandvleesaandoening hebt?

Voor routinematige verzorging en behandeling van gingivitis is het aan te raden om een stomatoloog te raadplegen. Deze professional kan u de zorg bieden die u nodig hebt om uw tandvlees te herstellen en te voorkomen dat de aandoening zich verder ontwikkelt.

Tandvleesaandoeningen

Tandvleesaandoeningen, ook wel parodontale aandoeningen genoemd, zijn een groep ontstekingsaandoeningen van de weefsels die de tanden omgeven en ondersteunen. De belangrijkste aandoeningen zijn gingivitis en parodontitis.
Gingivitis is de mildste en meest voorkomende vorm van parodontitis. Het wordt gekenmerkt door ontsteking van het tandvlees door de ophoping van tandplak. Gingivitis is omkeerbaar na een terugkeer naar strikte mondhygiëne of professionele reiniging. Regelmatig tandsteen verwijderen wordt dan aanbevolen om het tandvlees gezond te houden en te voorkomen dat deze aandoening opnieuw optreedt.
Als gingivitis onbehandeld blijft, kan de voortdurende opbouw van tandplak en tandsteen de ontsteking van het tandvlees verergeren, die zich vervolgens verspreidt naar de diepere ondersteunende structuren van de tanden. Deze voortgang creëert pockets tussen de tanden en het tandvlees, waar bacteriën zich kunnen ophopen en diepere ontstekingen kunnen veroorzaken, zoals parodontitis. Parodontitis kan leiden tot teruggetrokken tandvlees en, in ernstige gevallen, tot tandverlies.

Hoe kan gingivitis. worden voorkomen?

Hier volgen enkele tips om het ontstaan van gingivitis te voorkomen en een goede mondgezondheid te behouden:

Strikte mondhygiëne

1. Tandenpoetsen. Poets uw tanden minstens twee keer per dag 2 minuten met een tandpasta met fluor. Gebruik een tandenborstel met zachte borstelharen en zorg ervoor dat u alle oppervlakken van de tanden en langs de tandvleesrand poetst.
2. Flosdraad en interdentale borsteltjes gebruiken. Flos één keer per dag om voedselresten en plakafzettingen tussen de tanden te verwijderen die met een tandenborstel onbereikbaar zijn. Daarnaast wordt het gebruik van interdentale borsteltjes aanbevolen om de grotere ruimtes tussen de tanden te reinigen.
3. Dagelijks mondwater. Gebruik dagelijks een mondwater om tandplak en bacteriën te verminderen. In bepaalde gevallen, meer bepaald bij specifieke mondproblemen of ernstigere symptomen, kan uw tandarts het gebruik van een antiseptische mondspoeling aanbevelen voor een gerichtere werking.

Regelmatige bezoeken aan de tandarts

Plan regelmatige mondcontroles zoals aanbevolen door uw stomatoloog, voor een professionele en grondige controle en reiniging. Dankzij deze bezoeken kunnen problemen worden opgespoord en behandeld voordat ze ernstig worden.

Een uitgebalanceerd voedingspatroon

Eet een gezonde, evenwichtige voeding die rijk is aan fruit en groenten en andere bronnen van vezels om gezond tandvlees te ondersteunen. Vermijd overmatige consumptie van suiker en bewerkte koolhydraten, die de groei van bacteriën en de vorming van tandplak kunnen bevorderen.
Veel water drinken helpt ook om de mond te reinigen, wat het risico op tandvleesaandoeningen vermindert.

Roken en alcohol

Roken kan het vermogen van het lichaam om infecties te bestrijden aantasten en de genezing van weefsel in gevaar brengen, terwijl alcohol de speekselproductie vermindert. Hierdoor tandplak groeit en het tandvlees geïrriteerd raakt. Om uw mondgezondheid te verbeteren, raden wij u aan om te stoppen met roken en uw alcoholgebruik te matigen.